Kun je leren van een brood?

It's possible! was het antwoord en dat is het nog steeds, meer dan we konden vermoeden. Na drie jaar intensieve betrokkenheid van veel mensen moesten we helaas eind 2007 de bakkerij verkopen. Het project daarmee beeindigd.

Achtergrond

Sinds 2001 heeft d.o.b foundation FICE Bulgarije financieel gesteund. FICE Bulgarije is een overkoepelende nationale organisatie voor pedagogische en sociale steun aan jongeren.
Vanaf 2004 wordt het idee gelanceerd en uitgevoerd om een Nederlandse bakkerij te openen in Mramor, met een tweeledig doel:
1. de koepelorganisatie FICE Bulgarije zelfstandig maken;
2. leer/werkplaatsen voor jongeren uit kindertehuizen in Bulgarije creëren.
In de eerste fase (2004) geeft d.o.b foundation een donatie van € 200.000,- in de twee jaren daarna nog een lening van € 75.000,-.
Vanaf 2008 wordt FICE financieel onafhankelijk van d.o.b foundation doordat ze gelden via een Matra-project ontvangt.
In 2007 besluit d.o.b foundation de bakkerij te sluiten omdat de huidige opzet niet tot een duurzaam inkomensgenererend project leidt.

Drie grote lessen die geleerd zijn uit dit project:
1. Het fundament van een project/business is van groot belang. Dit veronderstelt onder andere:
a. een goed onderzoek;
b. een gedegen businessplan;
c. een goede ondernemer/manager;
d. een goede organisatiestructuur

Bij de bakkerij heeft dit fundament ontbroken: een commercieel bedrijf onder de (non-profit) structuur van een NGO plaatsen, was geen goed idee omdat beide organisatiestructuren een andere invalshoek op 'de zaak' vragen.
Ook is er geen goede ondernemer/manager gevonden die het bedrijf kon leiden.

2. Ondernemer - manager
Een businessproject vereist een goede ondernemer die zich eindverantwoordelijk voelt. Een trekker die met zijn hele hart, hoofd en handen voor het project gaat.
Vanuit d.o.b foundation dient er vertrouwen te zijn in deze persoon. Dit is een voorwaarde voor samenwerking.

Bij de bakkerij was er geen Bulgaarse ondernemer. De Nederlandse ondernemer die was aangesteld, startte een eigen bakkerij. Vanwege deze belangenverstrengeling stopte d.o.b het contract met hem. Daarna hebben we geen goede vervanger voor hem kunnen vinden. Vanuit Nederland werden er geregeld bakkers/managers ingevlogen. Deels om de echte Nederlandse broodproducten te introduceren in Bulgarije (en de bakkers daar te trainen), deels om de bakkerij te leiden. Maar de eindverantwoordelijkheid bleef in Nederland.

3. Vanuit Nederland kun je een project niet runnen. Het is belangrijk dat het lokaal geïnitieerd en/of gedragen wordt. Omdat:
a. de verantwoordelijkheid en tijdsinvestering primair in het land zelf horen;
b. je vanuit de rol als investeerder een objectieve blik moet kunnen waarborgen. Om 'projectblindheid' te voorkomen is het beter in internationaal teamverband te werken en vanuit Nederland toezicht te houden.